Społeczność
blog.ekologia.pl   Blogerzy   mnich_Ekologii   SARMACI
Kategorie
5

SARMACI

Historia Sarmatów

Jaka jest ich historia i skąd się wzięli Sarmaci?

Sarmata - polski strój szlachecki

W dawnej Polsce panowała ogromna różnorodność, noszono szaty o różnym charakterze i różnego pochodzenia. Charakter polskiego stroju szlacheckiego, w którym znaleźć można wiele elementów wschodnich (tureckich i tatarskich) kształtował się przez kilkaset lat, a najbardziej popularnym strój ten stał się w XVII wieku. W tradycyjnym ubiorze polskiego szlachcica najważniejszy był żupan i kontusz, przewiązane specjalnym pasem kontuszowym. Ponadto szlachta nosiła charakterystyczne czapki, buty i szable.

Żupan - to prosta, długa, obcisła, męska suknia z niewysokim kołnierzem, długimi rękawami, zapinana z przodu na guzy i pętelki. Jego kolor zależał od pozycji, jaką zajmowała w społeczeństwie nosząca go osoba. Żupany nosiła nie tylko szlachta. Mieszczanie mieli żupany żółte, utkane z łyka, czyli włókien konopnych, dlatego w języku staropolskim mieszczan nazywano łyczkami.

Żydzi nosili żupany w kolorze czarnym, chłopi i biedna szlachta – płócienne lub z szarej, niefarbowanej wełny (stąd nazwa - szlachta szaraczkowa).
Bogatsi szlachcice mieli żupany czerwone, czyli karmazynowe (stąd nazywa szlachta karmazynowa). Suknię tę przewiązywano cienkim miękkim pasem z tkaniny lub ze skóry, do którego przypasana była szabla polska, nazywana karabelą.
Sarmata - strój szlachecki

Na żupan wkładano długi, niezapinany kontusz z wysokim, nie zapinanym, wywiniętym kołnierzem. Kontusz w odróżnieniu od żupana nosiła wyłącznie szlachta. Charakterystyczną cechą kontusza były rozcięte rękawy, tak zwane wyloty. Szlachcic mógł zarzucić je na plecy lub włożyć za pas. Kontusz najczęściej uszyty był z materiału w kolorze kontrastującym z żupanem.

Po włożeniu żupana i kontusza szlachcic przepasywał się pasem kontuszowym, który jest najbardziej charakterystyczną część stroju polskiego. Pas był ozdobny i bardzo długi - miał od dwóch i pół do czterech metrów długości.
Czapka stanowiła nie mniej ważny element stroju. Przecięcie na przodzie czapki ozdabiano piórem przymocowywanym ozdobną broszą. Zdejmowanie czapki przed kimś było wyrazem hołdu lub powitania, któremu towarzyszyło popularne powiedzenie: "Czołem waszmościom!"

Buty używane na co dzień wyrabiano ze skóry farbowanej na kolor żółty i smarowano woskiem, by chronić je przed wodą. Szlachcic wkładał buty z długimi pofałdowanymi cholewami, zdobione haftem i wytłoczeniami. Takie buty różniły się znacznie od obuwia noszonego przez ludzi z warstw niższych. Ich buty uszyte były oszczędnie i farbowane na czarno albo wręcz wyrabiane z drewna i ocieplane wkładaną do wewnątrz słomą.

========================

To było moje zadanie z historii w klasie VI SP. Zadanie Pani oceniła na bdb. Może komuś przyda się jeszcze skorzystać z tych informacji, dlatego jego treść tu umieściłem.
Czy zadanie to daje obraz stroju polskiego Sarmaty i pozostanie w głowie?

Pozdrawiam
Michał Zarzycki
http://www.michalzarzycki.pl/

Wspomóż blog MichalZarzycki.pl w konkursie Blog Roku 2011 w kategorii TEEN na Facebooku i wyślij SMS - zaproś znajomych do akcji>>

.

Ciekawe i polecane blogi o innej tematyce >>>

Ten wpis czytano 8755 razy.
Świetny tekst Michał.
mam nadzieje,że ocena była adekwatna do pracy jaka w to włożyłeś.
Sporo dowiaduje się lub przypominam dzięki Twoim tekstom.
Pozdrawiam.
Jacek Kul - Poniedziałek, 21 Marzec 2011 23:14
Bardzo fajny film o Sarmatach i opis stroju. Myślę, że przyda się też innym dzieciakom w szkole, a może będa mieć podpowiedź do zadania domowego?. 
Renata Zarzycka - Środa, 26 Styczeń 2011 14:17
to były piekne kolorowe stroje. Brakuje mi dziś tego koloru na ulicach. Wszytko jest szare jak ulice i chodniki. Bez poltu , bez fantazji. A jak ktoś ośmieli się kolorowo ubrac to mówią o nim cygan lub wariat.
Jan Serdeczny - Środa, 12 Styczeń 2011 20:41
Bardzo fajne opracowanie. Bardzo lubię historię Polski i sprawy z nią związane i z ciekawością przeczytałem ten artykuł. Zważywszy, że znam temat ubioru polskiej szlachty (ściślej polskiego stroju szlacheckiego) to dodam, że od połowy XVI wieku i w zasadzie przez cały wiek XVII najpopularniejszym okryciem wierzchnim noszonym na żupanie nie był wcale kontusz, lecz delia- rodzaj płaszcza z rękawami, mniej lub bardziej zdobiona, narzucana na ramiona, zapięta jedynie pod szyją. Czasy typowo "kontuszowe" to dopiero wiek XVIII. Świadczą o tym zarówno źródła pisane, jak i liczne portrety polskiej szlachty.
Innym wierzchnim strojem noszonym przez szlachtę oprócz delii i kontusza była czamara- strój pochodzenia węgierskiego podobny do kontusza. Czamara noszona była długo, od połowy XVIw do XIXw.
animus - Środa, 05 Styczeń 2011 22:36
P.S.
To jedno z moich zadań z historii w klasie VI SP   
Michał Zarzycki - Czwartek, 30 Grudzień 2010 19:01